ΠΡΩΙΜΗ ΕΚΜΑΘΗΣΗ ΓΛΩΣΣΩΝ

Πρωτοβουλίες της Ευρωπαϊκής Ένωσης για την πρώιμη εκμάθηση γλωσσών


Εκμάθηση ξένων γλωσσών σε μικρή ηλικία

Η εκμάθηση γλωσσών σε μικρή ηλικία έχει άμεσο και θετικό αντίκτυπο τόσο στην ανάπτυξη της προσωπικότητας όσο και στη γενικότερη μόρφωση των παιδιών. Η διδασκαλία ξένων γλωσσών σε νεαρή ηλικία, κατά προτίμηση πριν από την ηλικία των 12 ετών, μπορεί να έχει ως αποτέλεσμα την ταχύτερη εκμάθησή τους, καθώς και τη βελτίωση των δεξιοτήτων στη μητρική γλώσσα και των επιδόσεών τους σε άλλους τομείς.

Για τον λόγο αυτό, το Μάρτιο του 2002 οι αρχηγοί κρατών και κυβερνήσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης ζήτησαν «τη διδασκαλία τουλάχιστον δύο ξένων γλωσσών από πολύ νεαρή ηλικία».

Η εκμάθηση γλωσσών σε μικρή ηλικία μπορεί να γίνει στο πλαίσιο μιας πολύγλωσσης οικογένειας ή ως μέρος της προσχολικής εκπαίδευσης. Ορισμένα από τα θετικά αποτελέσματα, μακροπρόθεσμα, θα είναι:

1. η διαρκής και σε βάθος χρόνου διδασκαλία γλωσσών
2. πλεονεκτήματα για την αγορά εργασίας
3. η ενίσχυση της αυτοεκτίμησης
4. η καλύτερη γνώση και κατανόηση άλλων πολιτισμών

Η εκμάθηση γλωσσών σε νεαρή ηλικία δεν διασφαλίζει, όμως, από μόνη της καλύτερα αποτελέσματα. Θα πρέπει να υπάρχουν επίσης κατάλληλα εκπαιδευμένοι καθηγητές, καθώς και αποτελεσματικές μέθοδοι διδασκαλίας που να επικεντρώνονται στην κατανόηση του προφορικού λόγου και στην προφορική έκφραση. Εξίσου σημαντικοί παράγοντες είναι η ύπαρξη ολιγομελών τάξεων, η διάθεση επαρκών πόρων και η χρήση τεχνικών εκμάθησης γλωσσών με διασκεδαστικό τρόπο.

Γλωσσική πολιτική της ΕΕ

Γλώσσες 2010

Η συμβολή των γλωσσών στη Στρατηγική της Λισσαβόνας


Το 2000, η ΕΕ έθεσε στόχο να γίνει μέχρι το 2010 η πλέον ανταγωνιστική και δυναμική οικονομία της γνώσης παγκοσμίως. Στο στόχο αυτό περιλαμβάνεται και η αυξημένη κοινωνική συνοχή που θα συνοδεύεται από βιώσιμη οικονομική ανάπτυξη με περισσότερη και καλύτερη απασχόληση. Το σχέδιο για την επίτευξη του στόχου αυτού είναι γνωστό ως Στρατηγική της Λισσαβόνας.

Κεντρικό ρόλο στο σχέδιο αυτό έχει η εκπαιδευτική πολιτική, με βασικό της στοιχείο την εκμάθηση γλωσσών.

Οι υπουργοί Παιδείας της ΕΕ υπογράμμισαν τρεις βασικούς στόχους που πρέπει να επιτευχθούν μέχρι το 2010 προς υποστήριξη της Στρατηγικής της Λισσαβόνας:

1. βελτίωση της ποιότητας και της αποτελεσματικότητας των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στην ΕΕ
2. εξασφαλισμένη πρόσβαση για όλους τους πολίτες στην εκπαίδευση
3. άνοιγμα των συστημάτων εκπαίδευσης και κατάρτισης στον κόσμο

Οι κύριοι στόχοι και τα μέτρα επίτευξής τους περιέχονται στο έγγραφο «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» - η συμβολή της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στη Στρατηγική της Λισσαβόνας.

Φιλόδοξοι στόχοι για το 2010

Το πρόγραμμα «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» καλύπτει ένα ευρύτατο πεδίο. Θέτει τους κοινούς στόχους για το 2010, και μεταξύ άλλων, ενσωματώνει την έννοια της πολυμορφίας και της συνεργασίας στους στόχους άλλων πολιτικών. Καθορίζει τον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθούν οι στόχοι αυτοί, τουτέστιν, μέσω της ανοικτής μεθόδου συντονισμού κατά την οποία τα κράτη μέλη συμφωνούν να συνεργάζονται και να αξιολογούνται βάσει κοινών κριτηρίων αναφοράς.

Τέλος, το πρόγραμμα θέτει 13 συγκεκριμένους στόχους:

1. βελτίωση της εκπαίδευσης και της κατάρτισης εκπαιδευτικών και εκπαιδευτών
2. ανάπτυξη δεξιοτήτων για την κοινωνία της γνώσης
3. εξασφάλιση της πρόσβασης όλων στις ΤΠΕ
4. προώθηση των θετικών και τεχνικών σπουδών
5. βέλτιστη αξιοποίηση των πόρων
6. ανοιχτό περιβάλλον μάθησης
7. ελκυστικότερη μάθηση
8. προώθηση της ενεργότερης συμμετοχής του πολίτη, της ισότητας των ευκαιριών και της κοινωνικής συνοχής
9. ενίσχυση των δεσμών με τον κόσμο της εργασίας και της έρευνας καθώς και με την ευρύτερη κοινωνία
10. ανάπτυξη του επιχειρηματικού πνεύματος
11. βελτίωση της εκμάθησης ξένων γλωσσών
12. αύξηση της κινητικότητας και των ανταλλαγών
13. ενίσχυση της ευρωπαϊκής συνεργασίας

Η εκμάθηση γλωσσών εντάσσεται στον γενικότερο στόχο του ανοίγματος της εκπαίδευσης και της κατάρτισης στον κόσμο. Η βασική αρχή της ΕΕ είναι ότι κάθε άτομο πρέπει να είναι σε θέση να ομιλεί δύο ξένες γλώσσες παράλληλα με τη μητρική του.

Το πρόγραμμα «Εκπαίδευση και κατάρτιση 2010» καθορίζει κριτήρια αναφοράς για την αξιολόγηση της προόδου των κρατών μελών και δίνει επίσης προτεραιότητα σε τρεις τομείς που θα επωφεληθούν από την ανταλλαγή εμπειρίας:

1. μέθοδοι και τρόποι οργάνωσης της διδασκαλίας ξένων γλωσσών
2. εκμάθηση ξένων γλωσσών σε νεαρή ηλικία
3. τρόποι προαγωγής της εκμάθησης και εξάσκησης ξένων γλωσσών

Πρωτοβουλίες της ΕΕ για την εκμάθηση ξένων γλωσσών σε νεαρή ηλικία


Το σχέδιο δράσης για την προώθηση της εκμάθησης γλωσσών και της γλωσσικής πολυμορφίας (Μέρος 1 1.1) αναφέρει

"Η εξασφάλιση της αποτελεσματικής εκμάθησης γλωσσών στα νηπιαγωγεία και στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση αποτελεί προτεραιότητα για τα κράτη μέλη, διότι εκεί κυρίως διαμορφώνεται η στάση των ανθρώπων απέναντι σε άλλες γλώσσες και πολιτισμούς και εκεί τίθενται τα θεμέλια για την εκμάθηση άλλων γλωσσών αργότερα. [...] Άτομα που μαθαίνουν γλώσσες σε νεαρή ηλικία συνειδητοποιούν τις δικές τους πολιτιστικές αξίες και επιρροές και υιοθετούν έτσι περισσότερο ανοικτή στάση και ενδιαφέρον προς τους άλλους. [...] Οι γονείς και το διδακτικό προσωπικό χρειάζονται καλύτερη ενημέρωση για τα πλεονεκτήματα της εκμάθησης γλωσσών σε νεαρή ηλικία."

Αυτό αποτελεί και ένα από τα κεντρικά σημεία δράσης στα εκπαιδευτικά συστήματα και τις εκπαιδευτικές πρακτικές, όπως αναφέρεται στο στρατηγικό πλαίσιο για την πολυγλωσσία (Μέρος 11.1.3)

"Στις περισσότερες χώρες οι μισοί τουλάχιστον μαθητές της πρωτοβάθμιας εκπαίδευσης μαθαίνουν σήμερα μια ξένη γλώσσα. Ωστόσο, όπως κατέστησε σαφές η Επιτροπή παλαιότερα, η εκμάθηση ξένων γλωσσών σε πολύ νεαρή ηλικία προσφέρει πλεονεκτήματα μόνον εφόσον οι διδάσκοντες είναι ειδικά καταρτισμένοι στη διδασκαλία ξένων γλωσσών σε πολύ μικρά παιδιά, εφόσον οι τάξεις είναι αρκετά μικρές, εφόσον υπάρχει το κατάλληλο διδακτικό υλικό και εφόσον αφιερώνεται επαρκής χρόνος στο αναλυτικό πρόγραμμα για τη διδασκαλία των ξένων γλωσσών."

Το πρόγραμμα της ΕΕ Comenius για τη σχολική εκπαίδευση προσφέρει ευκαιρίες και χρηματοδότηση για όσους εργάζονται στον τομέα της διδασκαλίας γλωσσών στην πρωτοβάθμια εκπαίδευση, προκειμένου να αποκτήσουν εμπειρία δουλεύοντας σε άλλες χώρες.

Παιδαγωγικές αρχές

Το 2004 η ΕΕ ανέθεσε τη σύνταξη μελέτης σε βάθος με θέμα τη δημοσιευμένη έρευνα, τις καλές πρακτικές και τις βασικές παιδαγωγικές αρχές στην Εκμάθηση Ξένων Γλωσσών σε Νεαρή Ηλικία. Η αναφορά που προέκυψε έχει τίτλο «Οι βασικές παιδαγωγικές αρχές που διέπουν τη διδασκαλία γλωσσών σε πολύ μικρούς μαθητές» και τονίζει ότι η έναρξη της μάθησης σε μικρή ηλικία μπορεί να προσφέρει σημαντικά πλεονεκτήματα στα παιδιά, ενεργοποιώντας τους φυσικούς μηχανισμούς κατάκτησης γλωσσών αφιερώνοντας περισσότερο χρόνο συνολικά και παρέχοντας γλωσσικές και διαπολιτισμικές εμπειρίες, οι οποίες μπορεί να παίξουν ευεργετικό ρόλο στην πνευματική, κοινωνική, πολιτισμική, ακουστική, γλωσσική και προσωπική ανάπτυξη (με ιδιότητες όπως η επιμονή και η συμμετοχή) και στην αυτεπίγνωση των παιδιών.